GMINNY PROGRAM

PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE

ORAZ

OCHRONY OFIAR PRZEMOCY W RODZINIE

DLA GMINY ŁĘCZYCA

NA LATA 2011 - 2016

I.             Wprowadzenie

Przemoc w rodzinie jest zjawiskiem, które – choć odwieczne – dopiero od kilkunastu lat istnieje w świadomości społecznej w naszym kraju i staje się przedmiotem świadomych, skoordynowanych działań zaradczych.

Rodzina jako naturalna i fundamentalna jednostka społeczeństwa, podlega ochronie ze strony społeczeństwa, jak i państwa. Stanowi podstawowe źródło realizacji potrzeb społecznych miłości, akceptacji, poczucia bezpieczeństwa, umożliwia rozwój społeczny i emocjonalny, stymuluje rozwój poznawczy.

Dom rodzinny, choć kojarzy nam się z ciepłem, miłością i bezpieczeństwem niestety często jest miejscem, w którym rodzi się cierpienie, ból i lęk, oraz  dochodzi do tragedii. Ofiary przemocy domowej doświadczają lęku, bezsilności, przygnębienia i rozpaczy. Doznają urazów nie tylko fizycznych, ale i psychicznych, podlegają długotrwałemu procesowi niszczącego stresu i zagrożenia.

Przemoc we współczesnym świecie jest zjawiskiem coraz bardziej widocznym
i niepokojąco narastającym, często współistniejącym z uzależnieniami członków rodziny. Przemoc najczęściej kojarzy się z biciem, popychaniem, kopaniem, zmuszaniem człowieka do upokarzających czynności, stosowaniem broni lub  gwałtem, lecz przemocą jest także poniżanie człowieka, oczernianie go przed innymi, wyzywanie i rzucanie obelg, ranienie jego uczuć, niszczenie jego poczucia własnej wartości, niszczenie przedmiotów, do których jest przywiązany, znęcanie się nad zwierzętami, które kocha, głodzenie, ograniczanie swobody w sposób przekraczający normy moralne i obyczajowe, izolowanie od otoczenia.

W rozumieniu ustawy, przemocą w rodzinie jest - jednorazowe albo powtarzające się umyślne działanie lub zaniechanie naruszające prawa lub dobra osobiste (osób najbliższych lub innych osób wspólnie zamieszkujących lub gospodarujących)
w szczególności narażające te osoby na niebezpieczeństwo utraty życia, zdrowia, naruszające ich godność, nietykalność cielesną, wolność, w tym seksualną, powodujące szkody na ich zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a także wywołujące cierpienia i krzywdy moralne u osób dotkniętych przemocą.

Przemocą jest wszystko to, co czynione jest z myślą o zranieniu drugiego człowieka lub wyrządzeniu mu krzywdy.

Z reguły zaangażowane są w nią trzy podmioty:

·         Ofiara przemocy: osoba doznająca przemocy w rodzinie,

·         Sprawca przemocy: osoba stosująca przemoc,

·         Świadek przemocy: osoba, która w sposób bezpośredni lub pośredni uczestniczy w sytuacji występowania przemocy.

W celu udzielania kompleksowej pomocy tym podmiotom, efektywnego przeciwdziałania przemocy w rodzinie oraz zmniejszenia jej negatywnych następstw w życiu społecznym i rodzinnym tworzy się Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy
w Rodzinie dla Gminy Łęczyca, zwany dalej Programem.

II.           Akty prawne odnoszące się do działań z zakresu przeciwdziałania przemocy

Podstawą prawną Programu jest art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie (Dz. U. z 2005r. Nr 180, poz. 1493
 z późn. zm.).

Konieczność podejmowania działań zapobiegających przemocy w rodzinie wynika również z ustawy z dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z późn. zm.) oraz ustawy z dnia 26 października 1982 roku
o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002r. Nr 147, poz. 1231 z późn. zm.).

Program jest spójny i zgodny z opracowanymi dokumentami:

1. Krajowym Programem Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie.
2. Gminną Strategią Rozwiązywania Problemów Społecznych dla Gminy Łęczyca na lata 2008 – 2013 stanowiącą załącznik nr 1 do Uchwały Nr XXVIII/145/2008 Rady Gminy w Łęczycy z dnia 22 grudnia 2008  roku.
3. Program jest skorelowany z Gminnym Programem Profilaktyki
   i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych.

III.          Postanowienia ogólne

1.  Program jest dokumentem otwartym, podlegającym ewaluacji i monitoringowi.
2. Czas realizacji  Programu: lata  2011 – 2016.
3. Za realizację  Programu odpowiedzialny jest koordynator.
4. Odbiorcami  Programu są:

" ofiary, świadkowie i sprawcy przemocy

" przedstawiciele instytucji i służb pracujących z ofiarami, świadkami
i sprawcami przemocy.

" przedstawiciele władz lokalnych.

" mieszkańcy Gminy Łęczyca.

IV.         Zasady działania Programu

Gminny  Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Łęczyca oparty jest na zasadach:

1. Wzajemnej współpracy i współdziałaniu organów administracji publicznej, kościołów, organizacji pozarządowych i związków wyznaniowych, a także innych organizacji, środowisk i osób fizycznych uprawnionych lub zobowiązanych do inicjowania i realizacji zadań związanych pośrednio lub bezpośrednio z przeciwdziałaniem przemocy i jej negatywnym następstwom.
2. Jawności działania organów administracji publicznej oraz podmiotów realizujących zadania publiczne w zakresie przeciwdziałania przemocy
   w rodzinie z poszanowaniem godności osoby.
3. Szczególnej ochrony dzieci z zachowaniem ich prawa do wychowywania się
   w rodzinie poprzez udzielanie rodzinie szczególnego wsparcia  w dążeniu do poprawy jej funkcjonowania.

V.          Założenia Programu

Głównym założeniem Gminnego Programu Przeciwdziałania Przemocy
w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Łęczyca jest stworzenie systemu zintegrowanych działań we współpracy ze wszystkimi podmiotami działającymi na terenie Gminy Łęczyca w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie.

W celu właściwego zaplanowania podejmowanych działań niezbędne jest dokonanie analizy problemów społecznych w Gminie z uwzględnieniem problemu przemocy w rodzinie.

Na dzień 31 grudnia 2010 roku Gmina Łęczyca liczyła 8.629 mieszkańców.
Z danych Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Łęczycy wynika, że na dzień 31 grudnia 2010 roku 217 rodzin z gminy korzystało z pomocy społecznej.
W okresie od stycznia do grudnia 2010 roku pracownicy socjalni założyli
5  „Niebieskich Kart”. 19 osób skorzystało ze wsparcia Punku Konsultacyjnego, udzielono 31 porad, w tym 6 osobom będącym ofiarami przemocy.

Z danych Gminnej Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych wynika, że w analizowanym okresie w 8  rodzinach wraz z problemem alkoholowym występował problem przemocy.

Dane liczbowe wydawałoby się, że świadczą o niewielkim rozmiarze występowania zjawiska przemocy w rodzinie w Gminie Łęczyca, ale musimy wziąć pod uwagę fakt, iż zjawisko to jest trudne do zbadania. Często agresja ze strony bliskich osób jest ukrywaną przez rodzinę tajemnicą, stanowi tabu rodziny, a przez co charakterystyczna dla zjawiska przemocy tendencja rodziny do swoistego zamykania przemocy w tzw. czterech ścianach. Nadal widoczna jest niechęć ofiar przemocy do uruchamiania procedury „Niebieskiej Karty”, jak również środowiska sąsiedzkiego do negatywnej oceny prób ujawnienia zjawiska przez ofiary i świadków przemocy  w rodzinie. Bywa, że ujawniając tajemnicę rodziny, narażają się na napiętnowanie społeczne i sprawca przemocy znowu jest górą. Jedynie bardzo zdeterminowane ofiary przemocy decydują się na jej przerwanie i zgłoszenie tego faktu odpowiednim organom. Stąd konieczność dalszego prowadzenia kampanii profilaktyczno-informacyjnych  uświadamiających społeczeństwu rozmiar i zagrożenia społeczne płynące z nierozwiązanych problemów rodziny, w której dochodzi do przemocy.

Program będzie łączył zasoby kadrowe, rzeczowe, wiedzę, kompetencje, umiejętności i doświadczenia takich podmiotów jak: Urząd Gminy, Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, Gminna Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, Punkt Konsultacyjny, placówki oświatowe, Policja, Zespół Kuratorskiej Służby Sądowej, Sąd i Prokuratura, Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (w tym Punkt Interwencji Kryzysowej), Powiatowa Poradnia Psychologiczno – Pedagogiczna, instytucje podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, Kościół, organizacje pozarządowe, społeczności lokalne oraz media. Działania podmiotów ukierunkowane na przeciwdziałanie przemocy w rodzinie będą integrowane i koordynowane przez powołany przez Wójta Gminy Łęczyca Zespół Interdyscyplinarny Gminy Łęczyca.

 Program opierać się będzie w głównej mierze na profilaktycznym przeciwdziałaniu przemocy poprzez monitorowanie środowisk w bieżącej pracy socjalnej, wczesnym rozpoznawaniu zagrożeń, zdiagnozowaniu przyczyn
i ustalaniu planu zaradczego. Istotną rolą podejmowanych w Programie działań będą prowadzone kampanie informacyjne, programy edukacyjne, poradnictwo
i doradztwo.

Społeczność lokalna powinna zaakceptować poniższe prawdy:

a)    za przemoc zawsze odpowiedzialny jest sprawca przemocy,

b)    nikt nie ma prawa stosować przemocy wobec drugiego człowieka,

c)    nie ma żadnego uzasadnienia ani usprawiedliwienia przemocy domowej,

d)    konieczne jest zrozumienie reakcji ofiary i świadków przemocy w rodzinie.

Powyższe elementy Programu pomogą zmienić funkcjonujące nadal
w świadomości wielu osób błędne wyobrażenie o skali zjawiska, jego skutkach społecznych, przyczynach i potrzebie stanowczego przeciwstawiania się temu problemowi. Zmiana mentalności społecznej wspomoże działania mające na celu powstrzymanie przemocy, zapewnienie bezpieczeństwa ofiarom, objęcia sprawców przemocy programami  korekcyjno-edukacyjnymi.

 VI.  Cele i zadania Programu

Cel główny  Programu:

Przeciwdziałanie przemocy w rodzinie, zwiększenie dostępności i skuteczności profesjonalnej pomocy oraz ochrona ofiar przemocy w rodzinie.

Cele szczegółowe Programu:

1.  Zapobieganie i zmniejszenie skali zjawiska przemocy w rodzinie.
2. Zwiększenie skuteczności i dostępności pomocy dla rodzin, w których stosowana jest przemoc.
3. Integracja działań różnych służb i instytucji wobec problemu przemocy
   w rodzinie.
4. Zapewnienie osobom doznającym przemocy bezpieczeństwa i profesjonalnej pomocy.
5. Zmiana postawy społeczności lokalnej wobec przemocy w rodzinie poprzez działania informacyjno-edukacyjne.

Powyższe cele będą realizowane przez:

1. Udzielanie profesjonalnej pomocy ofiarom i świadkom przemocy oraz ich ochronę. Oddziaływania ukierunkowane na sprawców przemocy.
2. Prowadzenie działalności profilaktycznej, edukacyjnej na temat przemocy.
3. Podnoszenie poziomu świadomości i wrażliwości społecznej na zjawisko przemocy w rodzinie.
4. Systematyczne diagnozowanie zjawiska przemocy w rodzinie. Monitorowanie, integrowanie i koordynowanie działań w zakresie przeciwdziałania zjawisku przemocy w rodzinie oraz ochrony ofiar przemocy w rodzinie.

VII.   Podstawowe zadania, działania i podmioty  odpowiedzialne za realizację  Programu

VIII.     Przewidywane efekty realizacji Programu

1. Zmniejszenie rozmiaru zjawiska przemocy w rodzinie w Gminie Łęczyca.
2. Zwiększenie skuteczności i dostępności pomocy dla ofiar i świadków przemocy.
3. Zwiększenie społecznej wrażliwości i zaangażowania w sprawy przeciwdziałania przemocy.
4. Pogłębienie wiedzy społeczeństwa o zjawisku przemocy w rodzinie
   i sposobach radzenia sobie z tym problemem.
5. Poszerzenie wiedzy dotyczącej zjawiska przemocy wśród dzieci i młodzieży.
6. Przerwanie w środowisku lokalnym „kręgu milczenia” związanego z przemocą.
7. Usprawnienie współdziałania różnych służb i instytucji zajmujących się przeciwdziałaniem przemocy w rodzinie.

IX.         Postanowienia końcowe

1. Gminny Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie oraz Ochrony Ofiar Przemocy w Rodzinie dla Gminy Łęczyca będzie finansowany ze środków  budżetu Gminy Łęczyca, dotacji oraz ze środków pozabudżetowych pozyskanych z innych źródeł.
2. Koordynatorem opracowanego Programu jest Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Łęczycy, oraz Zespół Interdyscyplinarny Gminy Łęczyca.
3. Wójt Gminy Łęczyca sprawuje nadzór nad realizacją Programu i podejmuje niezbędne działania zmierzające do osiągnięcia celów wyznaczonych
   w powyższym Programie.